Nietypowe zachowania przedszkolaka? Sprawdź, czy to zaburzenia SI

Zaburzenia integracji sensorycznej u przedszkolaków to złożony temat, który często budzi niepokój u rodziców, gdy obserwują u swoich dzieci nietypowe zachowania. Zrozumienie, czym są te zaburzenia, jak je rozpoznać i gdzie szukać pomocy, jest kluczowe dla zapewnienia maluchom odpowiedniego wsparcia i harmonijnego rozwoju.

Kiedy codzienne sytuacje stają się wyzwaniem: Czym są zaburzenia integracji sensorycznej?

Zaburzenia integracji sensorycznej (SID lub SPD) to neurologiczna dysfunkcja, która sprawia, że mózg dziecka ma trudności z prawidłowym przetwarzaniem i organizowaniem informacji płynących ze zmysłów. Oznacza to, że bodźce takie jak dotyk, wzrok, słuch, węch, smak, a także te związane z równowagą czy czuciem głębokim, są odbierane w sposób nieadekwatny. Zamiast spójnego obrazu świata, dziecko otrzymuje zniekształcone sygnały, co utrudnia mu codzienne funkcjonowanie. Szacuje się, że problemy z przetwarzaniem sensorycznym mogą dotyczyć od 5% do 15% dzieci w wieku przedszkolnym, co pokazuje, jak powszechne, choć często nierozpoznane, jest to wyzwanie.

Jak mózg przedszkolaka uczy się świata? Kluczowa rola zmysłów w rozwoju

Zmysły są dla przedszkolaka niczym okna na świat. To właśnie dzięki nim dziecko poznaje otoczenie, uczy się nowych umiejętności, rozwija mowę, koordynację i zdolności społeczne. Kiedy maluch biega, dotyka różnych faktur, słucha dźwięków czy smakuje jedzenia, jego mózg nieustannie przetwarza te informacje, tworząc spójny obraz rzeczywistości. Ten proces, zwany integracją sensoryczną, jest fundamentem prawidłowego rozwoju. Jeśli jednak ten system działa wadliwie, jak w przypadku zaburzeń SI, dziecko może mieć trudności z adekwatnym reagowaniem na bodźce, co wpływa na jego zachowanie, naukę i ogólne samopoczucie. To tak, jakby próbowało funkcjonować w świecie, w którym wszystkie sygnały są albo zbyt głośne, albo zbyt ciche, albo po prostu niezrozumiałe.

Dlaczego niektóre dzieci reagują inaczej? Przyczyny problemów z przetwarzaniem sensorycznym

Wielu rodziców, obserwując nietypowe reakcje swoich pociech, zastanawia się, czy to kwestia wychowania, czy może "trudnego charakteru" dziecka. Chcę jasno podkreślić, że zaburzenia integracji sensorycznej to dysfunkcja neurologiczna, a nie wynik złego wychowania. Przyczyny tych problemów są złożone i nie do końca poznane, ale wiemy, że dotyczą one nieprawidłowego funkcjonowania mózgu w zakresie przetwarzania informacji zmysłowych. Nie jest to coś, co dziecko robi celowo, aby "być niegrzecznym" czy "wymuszać". To kwestia tego, jak jego układ nerwowy interpretuje i organizuje bodźce, co często jest poza jego świadomą kontrolą. Zrozumienie tego jest pierwszym krokiem do empatii i poszukiwania odpowiedniej pomocy.

Rozpoznaj sygnały alarmowe: Czy to dotyczy mojego dziecka?

Obserwacja dziecka jest kluczowa. Często to właśnie codzienne sytuacje ujawniają, że coś może być nie tak. Przyjrzyjmy się typowym sygnałom, które mogą wskazywać na zaburzenia integracji sensorycznej.

Dziecko "zawsze w ruchu" i poszukujące wrażeń: Oznaki podwrażliwości sensorycznej

Jeśli Twoje dziecko sprawia wrażenie, że nigdy nie ma dość bodźców, ciągle jest w ruchu, a jego zachowania wydają się "niegrzeczne" lub "pobudzone", może to być oznaka podwrażliwości sensorycznej, czyli hiporeaktywności. Taki maluch potrzebuje intensywniejszych doznań, aby jego układ nerwowy zarejestrował i przetworzył informacje. Oto typowe objawy, na które warto zwrócić uwagę:

• Celowe wpadanie na przedmioty, ludzi, ściany: Dziecko szuka silnych bodźców zmysłu proprioceptywnego (czucia głębokiego), aby poczuć swoje ciało w przestrzeni.
• Intensywne huśtanie się, kręcenie w kółko: To poszukiwanie silnych bodźców przedsionkowych, które dostarczają informacji o ruchu i równowadze. Dziecko może nie odczuwać zawrotów głowy.
• Głośne krzyczenie, śpiewanie, wydawanie dźwięków: Maluch może poszukiwać bodźców słuchowych, aby "poczuć" swoje istnienie i wpływ na otoczenie.
• Wkładanie przedmiotów do ust, gryzienie ubrań, rąk: To sposób na dostarczanie bodźców oralnych, które mogą działać uspokajająco lub pobudzająco, w zależności od potrzeb.
• Wysoki próg bólu: Dziecko może nie reagować na urazy, które dla innych byłyby bolesne, ponieważ jego układ nerwowy słabiej rejestruje bodźce bólowe.

Takie zachowania są sygnałem alarmowym, ponieważ wskazują na to, że dziecko nie jest w stanie samodzielnie zorganizować swojego systemu sensorycznego i potrzebuje pomocy, aby prawidłowo odbierać i przetwarzać bodźce.

Dziecko "księżniczka na ziarnku grochu": Charakterystyczne objawy nadwrażliwości sensorycznej

Zupełnie inaczej reaguje dziecko z nadwrażliwością sensoryczną, czyli hiperreaktywnością. Dla niego nawet najmniejszy bodziec może być przytłaczający, wywołując lęk, złość lub wycofanie. To tak, jakby jego zmysły były stale "przeciążone". Oto sygnały, które powinny wzbudzić Twoją czujność:

• Unikanie brudzenia rąk, niechęć do zabaw plastycznych (piasek, farby, plastelina): Dziecko jest nadwrażliwe na bodźce dotykowe, co sprawia, że pewne faktury są dla niego nieprzyjemne, a nawet bolesne.
• Nietolerancja metek przy ubraniach, szwów, konkretnych materiałów: Nawet delikatne bodźce dotykowe z ubrań mogą być odbierane jako drażniące i powodować dyskomfort.
• Reagowanie lękiem lub agresją na głośne dźwięki i intensywne zapachy: Układ słuchowy lub węchowy dziecka jest zbyt wrażliwy, co sprawia, że codzienne odgłosy czy zapachy są dla niego nie do zniesienia.
• Wybiórczość pokarmowa, jedzenie tylko kilku ulubionych potraw: Nadwrażliwość smakowa i dotykowa w obrębie jamy ustnej sprawia, że dziecko unika nowych faktur i smaków.
• Strach przed huśtawkami, karuzelami, schodzeniem po schodach: To objaw nadwrażliwości przedsionkowej, czyli problemów z przetwarzaniem bodźców związanych z ruchem i równowagą, co wywołuje lęk przed utratą kontroli.

Takie reakcje są niepokojące, ponieważ znacząco utrudniają dziecku funkcjonowanie w grupie rówieśników, uczestnictwo w zajęciach przedszkolnych i swobodne eksplorowanie świata.

Inne, mniej oczywiste symptomy: Problemy z koordynacją, koncentracją i emocjami

Oprócz wyraźnej nad- lub podwrażliwości, zaburzeniom integracji sensorycznej często towarzyszą inne, bardziej subtelne objawy, które jednak znacząco wpływają na codzienne życie dziecka:

• Problemy z koordynacją ruchową: Dziecko może być niezgrabne, często się potykać, mieć trudności z łapaniem piłki, jazdą na rowerze czy wykonywaniem precyzyjnych ruchów.
• Obniżone lub wzmożone napięcie mięśniowe: Może to objawiać się np. "wiotkością" ciała, szybkim męczeniem się podczas aktywności fizycznych, lub wręcz przeciwnie nadmiernym usztywnieniem.
• Trudności z koncentracją uwagi: Dziecko łatwo się rozprasza, ma problem z utrzymaniem uwagi na zadaniu, co często jest mylone z ADHD.
• Opóźniony rozwój mowy: Problemy z przetwarzaniem bodźców słuchowych i oralnych mogą wpływać na rozwój zdolności komunikacyjnych.
• Problemy z samoobsługą: Trudności z ubieraniem się (zapinanie guzików, wiązanie sznurówek), jedzeniem (posługiwanie się sztućcami) czy utrzymaniem higieny.
• Labilność emocjonalna: Dziecko może mieć nagłe wybuchy złości lub płaczu, trudności z regulacją emocji i szybkie zmiany nastroju, często w reakcji na bodźce sensoryczne.

Od niepokoju do działania: Profesjonalna diagnoza krok po kroku

Jeśli zidentyfikowałaś u swojego dziecka kilka z wymienionych objawów, naturalnym krokiem jest poszukiwanie profesjonalnej pomocy. Wczesna diagnoza jest niezwykle ważna, aby jak najszybciej wdrożyć odpowiednie wsparcie.

Kto może stwierdzić zaburzenia SI? Rola certyfikowanego terapeuty

Warto wiedzieć, że diagnozę zaburzeń integracji sensorycznej stawia wyłącznie certyfikowany terapeuta integracji sensorycznej. To kluczowa informacja, ponieważ nie każdy specjalista pracujący z dziećmi ma odpowiednie uprawnienia. Często są to osoby z wykształceniem fizjoterapeutycznym, pedagogicznym lub psychologicznym, które ukończyły dodatkowe, specjalistyczne szkolenia z zakresu diagnozy i terapii SI. Upewnij się, że wybrany przez Ciebie diagnosta posiada aktualny certyfikat Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Integracji Sensorycznej lub innej uznanej organizacji. To gwarancja rzetelnej i profesjonalnej oceny.

Jak przygotować się na pierwszą wizytę? O co zapyta specjalista?

Pierwsza wizyta diagnostyczna to moment, w którym terapeuta będzie chciał jak najlepiej poznać Twoje dziecko i jego codzienne funkcjonowanie. Przygotuj się na szczegółowy wywiad, podczas którego specjalista będzie pytał o:

• Przebieg ciąży i porodu.
• Wczesny rozwój dziecka (kiedy zaczęło siadać, raczkować, chodzić, mówić).
• Zachowania dziecka w różnych sytuacjach (w domu, w przedszkolu, na placu zabaw, podczas posiłków, kąpieli).
• Reakcje na bodźce sensoryczne (dźwięki, światło, dotyk, zapachy).
• Problemy z koncentracją, nauką, relacjami z rówieśnikami.

Moja rada: Przed wizytą obserwuj i notuj nietypowe reakcje dziecka. Zapisz konkretne sytuacje, które Cię niepokoją to pomoże terapeucie w zebraniu pełnego obrazu i postawieniu trafnej diagnozy.

Testy, obserwacja i zabawa, czyli na czym polega proces diagnostyczny krok po kroku

Proces diagnostyczny jest kompleksowy i zazwyczaj obejmuje 2-3 spotkania, aby specjalista mógł dokładnie ocenić funkcjonowanie dziecka. Oto jego kluczowe etapy:

1. Szczegółowy wywiad z rodzicami: Jak wspomniałam, to podstawa do zebrania informacji o historii rozwoju dziecka i jego codziennym funkcjonowaniu.
2. Wypełnienie kwestionariuszy: Rodzice otrzymują specjalne kwestionariusze, które pomagają usystematyzować obserwacje dotyczące zachowań sensorycznych dziecka.
3. Standaryzowane Południowokalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej (SCSIT): Są to specjalistyczne testy, które oceniają różne aspekty przetwarzania sensorycznego, takie jak równowaga, koordynacja, czucie głębokie, planowanie motoryczne. Testy te są dostosowane do wieku dziecka i przeprowadzane w formie zabawy.
4. Obserwacja Kliniczna: Terapeuta obserwuje dziecko podczas swobodnej zabawy w specjalnie przygotowanej sali, a także podczas wykonywania konkretnych zadań ruchowych. Ocenia jego reakcje na bodźce, sposób poruszania się, postawę ciała, napięcie mięśniowe i zdolność do planowania ruchu.

Diagnoza skupia się na ocenie funkcjonowania wszystkich systemów zmysłowych oraz planowania motorycznego, co pozwala na stworzenie indywidualnego profilu sensorycznego dziecka i zaplanowanie odpowiedniej terapii.

Terapia SI: Naukowa zabawa, która wspiera rozwój dziecka

Gdy diagnoza zostanie postawiona, kolejnym krokiem jest terapia. To właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa "praca" nad wspieraniem rozwoju dziecka, choć dla niego samego będzie to przede wszystkim wspaniała zabawa.

Na czym polega metoda Integracji Sensorycznej dr Jean Ayres?

Terapia integracji sensorycznej (SI) opiera się na koncepcji dr Jean Ayres, amerykańskiej psycholog i terapeutki zajęciowej. Jej podejście polega na "naukowej zabawie", która ma na celu dostarczanie dziecku kontrolowanej i odpowiednio dozowanej ilości bodźców sensorycznych. Nie jest to nauka konkretnych umiejętności, ale raczej pomoc systemowi nerwowemu w nauce prawidłowego przetwarzania i integrowania tych bodźców. Dziecko aktywnie uczestniczy w zajęciach, a terapeuta, poprzez odpowiednio dobrane aktywności, stymuluje jego zmysły w taki sposób, aby mózg mógł "nauczyć się" właściwych reakcji. To proces, który angażuje dziecko w sposób naturalny i przyjemny.

Jak wygląda sala do terapii SI i dlaczego przypomina plac zabaw marzeń?

Sala do terapii SI to miejsce, które faktycznie przypomina plac zabaw marzeń! Jest specjalnie zaprojektowana i wyposażona tak, aby stymulować wszystkie zmysły dziecka. Znajdziesz w niej takie elementy jak:

• Różnorodne huśtawki: Podwieszane platformy, hamaki, kokony, huśtawki terapeutyczne, które dostarczają intensywnych bodźców przedsionkowych i proprioceptywnych.
• Liny, drabinki, zjeżdżalnie: Elementy do wspinania, zjeżdżania, które rozwijają koordynację i planowanie ruchu.
• Materiały o różnej fakturze: Baseny z piłeczkami, poduszki sensoryczne, maty, tunele, które stymulują zmysł dotyku.
• Worki, piłki, ciężarki: Do zadań wymagających siły, równowagi i czucia głębokiego.
• Światła, dźwięki, zapachy: Czasem stosowane w kontrolowany sposób, aby wpływać na pozostałe zmysły.

To środowisko jest tak ważne, ponieważ pozwala na naturalne i spontaniczne angażowanie dziecka w aktywności, które są dla niego jednocześnie przyjemne i terapeutyczne. Dzięki temu maluch chętniej współpracuje i szybciej osiąga postępy.

Huśtanie, turlanie i ugniatanie przykładowe ćwiczenia i ich cel

Podczas terapii SI terapeuta proponuje różnorodne ćwiczenia, które są dopasowane do indywidualnych potrzeb dziecka. Oto kilka przykładów:

• Intensywne huśtanie w hamaku lub na platformie: Ma na celu stymulowanie układu przedsionkowego, poprawę równowagi, koordynacji i poczucia bezpieczeństwa w ruchu.
• Turlanie się po macie, w beczce lub "kanapce" z poduszek: Dostarcza silnych bodźców proprioceptywnych i dotykowych, pomagając dziecku poczuć granice swojego ciała i zintegrować informacje zmysłowe.
• Ugniatanie mas plastycznych, zabawy w piaskownicy kinetycznej, malowanie palcami: Stymuluje zmysł dotyku, rozwija motorykę małą i pomaga w desensytyzacji (zmniejszeniu nadwrażliwości) na różne faktury.
• Przechodzenie przez tory przeszkód, wspinanie się po drabinkach: Ćwiczy planowanie motoryczne, koordynację, równowagę i siłę, angażując jednocześnie wiele systemów sensorycznych.
• Zabawy z ciężkimi przedmiotami (np. pchanie taczki z obciążeniem): Dostarcza silnych bodźców proprioceptywnych, które mogą działać wyciszająco na dzieci nadmiernie pobudzone lub pobudzająco na dzieci podwrażliwe.

Jakich efektów można się spodziewać i jak długo trwa terapia?

Efekty terapii SI są często bardzo zauważalne i mogą znacząco poprawić jakość życia dziecka i całej rodziny. Rodzice mogą spodziewać się takich zmian jak:

• Lepsze przetwarzanie bodźców sensorycznych, co przekłada się na bardziej adekwatne reakcje na otoczenie.
• Poprawa koordynacji ruchowej, równowagi i planowania motorycznego.
• Zwiększona koncentracja uwagi i zdolność do skupienia się na zadaniach.
• Poprawa umiejętności samoobsługowych (ubieranie się, jedzenie, higiena).
• Lepsza regulacja emocji, zmniejszenie liczby wybuchów złości czy płaczu.
• Wzrost samooceny i pewności siebie dziecka.

Warto jednak pamiętać, że czas trwania terapii jest zawsze indywidualnie dopasowany do potrzeb i profilu sensorycznego dziecka. To proces, który wymaga cierpliwości i regularności, ale jego długofalowe korzyści są nieocenione.

Wsparcie na co dzień: Przyjazne sensorycznie środowisko w domu i przedszkolu

Terapia w gabinecie to jedno, ale prawdziwa zmiana następuje, gdy dziecko otrzymuje wsparcie również w swoim naturalnym środowisku w domu i przedszkolu. To klucz do utrwalenia efektów terapii.

"Dieta sensoryczna" w domu: Proste zabawy, które wspierają rozwój Twojego przedszkolaka

Pojęcie "diety sensorycznej" może brzmieć tajemniczo, ale w praktyce to nic innego jak zestaw zaleceń i aktywności do wykonywania w domu, które otrzymujesz od terapeuty. To spersonalizowany plan, który ma na celu dostarczanie dziecku odpowiednich bodźców w ciągu dnia, aby jego system nerwowy mógł lepiej funkcjonować. Oto przykłady prostych zabaw i czynności, które wspierają rozwój sensoryczny:

• Dla dzieci nadwrażliwych (potrzebujących wyciszenia):
  • Masażyki uciskowe: Delikatne, ale stanowcze masowanie ciała dziecka, np. przed snem, może działać uspokajająco.
  • Zabawy z ciastoliną, piaskiem kinetycznym: Pozwalają na kontrolowane dostarczanie bodźców dotykowych, pomagając w desensytyzacji.
  • "Namiot" lub "kryjówka": Stworzenie bezpiecznego, cichego miejsca, gdzie dziecko może się schować przed nadmiarem bodźców.
  • Słuchanie spokojnej muzyki, kołysanki: Pomaga w regulacji układu słuchowego.
• Dla dzieci podwrażliwych (potrzebujących pobudzenia):
  • Tory przeszkód w domu: Skakanie po poduszkach, czołganie się pod krzesłami, przechodzenie przez tunele dostarcza intensywnych bodźców ruchowych.
  • Zabawy z cięższymi przedmiotami: Pchanie pudeł, noszenie plecaka z książkami (oczywiście pod kontrolą dorosłych), ugniatanie ciężkiego ciasta.
  • Intensywne zabawy na placu zabaw: Huśtanie się, kręcenie na karuzeli, zjeżdżanie dostarcza bodźców przedsionkowych.
  • Zabawy z wodą, pianą, ryżem, fasolą: Stymulują zmysł dotyku w bezpieczny i przyjemny sposób.

Pamiętaj, że kluczem jest regularność i dopasowanie aktywności do aktualnych potrzeb dziecka, zawsze w porozumieniu z terapeutą.

Kluczowa współpraca z przedszkolem: O czym warto porozmawiać z nauczycielem?

Współpraca między terapeutą, rodzicami a nauczycielami przedszkolnymi jest absolutnie kluczowa. To właśnie w przedszkolu dziecko spędza dużą część dnia, a środowisko to może być dla niego źródłem zarówno wyzwań, jak i wsparcia. Z radością obserwuję, że coraz więcej placówek w Polsce wprowadza elementy "diety sensorycznej" do codziennych zajęć i szkoli nauczycieli w zakresie rozpoznawania objawów SI. Oto o czym warto porozmawiać z nauczycielem:

• Udostępnij diagnozę i zalecenia terapeuty: To podstawa do zrozumienia potrzeb dziecka.
• Omów konkretne zachowania: Wyjaśnij, dlaczego dziecko reaguje w określony sposób (np. ucieka od głośnych dźwięków, nie chce dotykać plasteliny).
• Zasugeruj modyfikacje w otoczeniu: Poproś o możliwość siedzenia w mniej hałaśliwym miejscu, używania słuchawek wyciszających, czy unikania pewnych aktywności sensorycznych, jeśli są zbyt intensywne.
• Wspólnie zaplanujcie "przerwy sensoryczne": Krótkie aktywności, które pomogą dziecku się wyregulować, np. pchanie krzesełka, krótka zabawa na huśtawce, ugniatanie piłeczki antystresowej.
• Podkreśl znaczenie pozytywnego wzmocnienia: Chwalenie dziecka za próby i małe sukcesy buduje jego samoocenę.

Otwarta komunikacja i wspólne działanie to fundament skutecznego wspierania dziecka w środowisku przedszkolnym.

Najczęstsze błędy rodziców i jak ich unikać

W trosce o dobro dziecka, rodzice czasem popełniają błędy, które mogą nieświadomie pogłębiać problemy sensoryczne. Chcę zwrócić uwagę na te najczęstsze, abyście mogli ich unikać:

• Ignorowanie objawów: "Wyrośnie z tego", "każde dziecko jest inne" takie myślenie może opóźnić kluczową interwencję. Jeśli coś Cię niepokoi, zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.
• Opóźnianie diagnozy i terapii: Im wcześniej rozpocznie się terapię, tym lepsze i szybsze efekty można osiągnąć. Mózg dziecka jest najbardziej plastyczny w pierwszych latach życia.
• Próby "przemoczenia" dziecka do nieprzyjemnych bodźców: Zmuszanie dziecka do dotykania nielubianych faktur czy jedzenia nielubianych potraw może pogłębić jego lęk i awersję, zamiast pomóc. Terapia SI polega na stopniowej i kontrolowanej ekspozycji.
• Poleganie wyłącznie na niesprawdzonych poradach: Internet jest pełen "cudownych" rozwiązań. Pamiętaj, że tylko certyfikowany terapeuta SI może zaproponować skuteczną i bezpieczną terapię.
• Brak konsekwencji w "diecie sensorycznej": Nawet najlepsze zalecenia nie przyniosą efektów, jeśli nie będą regularnie stosowane w domu.

Unikanie tych błędów i wczesna, profesjonalna interwencja są kluczowe dla przyszłego sukcesu i komfortu życia dziecka.

Długofalowe skutki i znaczenie wczesnej interwencji

Zaburzenia integracji sensorycznej to nie tylko chwilowe trudności. Nieleczone mogą mieć poważne, długofalowe konsekwencje dla rozwoju dziecka, wpływając na jego naukę, relacje społeczne i ogólne funkcjonowanie.

Jak problemy sensoryczne wpływają na naukę w szkole i relacje z rówieśnikami?

Dziecko z nieleczonymi zaburzeniami SI często doświadcza trudności, które z czasem narastają. W szkole mogą pojawić się problemy z:

• Pisaniem i czytaniem: Trudności z koordynacją ręka-oko, utrzymaniem prawidłowej postawy, czy przetwarzaniem bodźców wzrokowych mogą utrudniać naukę pisania. Problemy ze słuchem fonemowym mogą wpływać na czytanie.
• Koncentracją uwagi: Dziecko, które jest ciągle rozpraszane przez bodźce (np. szum klimatyzacji, dotyk ubrania), ma ogromne trudności ze skupieniem się na lekcji.
• Organizacja pracy: Problemy z planowaniem motorycznym mogą przekładać się na trudności z organizacją zeszytów, książek, czy wykonywaniem złożonych zadań.

Wpływ na relacje z rówieśnikami również jest znaczący. Dziecko może mieć trudności w zabawie zespołowej, unikać kontaktu fizycznego, reagować agresją na przypadkowe dotknięcia lub być postrzegane jako "dziwne" ze względu na swoje nietypowe reakcje. To często prowadzi do izolacji i poczucia odrzucenia.

Przeczytaj również: Ruch dziecka: klucz do zdrowia, mózgu i szczęścia? Przewodnik dla rodziców

Budowanie samooceny u dziecka z zaburzeniami SI fundament przyszłego sukcesu

Wszystkie te trudności mogą prowadzić do obniżenia samooceny i poczucia własnej wartości u dziecka. Kiedy maluch ciągle słyszy, że jest "niegrzeczny", "niezdarny" lub "nie uważa", zaczyna w to wierzyć. Dlatego tak ważna jest rola wczesnej interwencji i odpowiedniego wsparcia. Skuteczna terapia i zrozumienie ze strony otoczenia pomagają dziecku radzić sobie z wyzwaniami sensorycznymi, co z kolei przekłada się na większą pewność siebie, poczucie kompetencji i lepsze funkcjonowanie w przyszłości. Budowanie pozytywnej samooceny to fundament, na którym dziecko może zbudować swoje przyszłe sukcesy zarówno w nauce, jak i w życiu społecznym.